تبلیغات
Biochemistry&genetic
 
 
 

ناگفته‌های حواس((مومن))

نویسنده : فاطمه مومن اسلامیه ای | تاریخ : 01:03 - 1392/11/10

انسان‌ها بیشتر با بهره‌گیری از توان بینایی خود تصویری از اجسام در ذهن خود می‌سازند، با این حال همه موجودات مانند ما انسان‌ها نیستند. برخی جانداران آنقدر در بهره‌گیری از توان شنوایی خود قوی هستند که با این قوه، تصویری از جسم در ذهن خود می‌سازند. در مطلب پیش‌رو به توان بینایی حشرات و آفتاب‌پرست‌ها و قدرت پژواک‌یابی و ردیابی برخی جانداران پرداخته‌ایم.

موجودات زنده برای کسب اطلاع از پیرامون خود به حواس متکی هستند. با وجود این که در بیشتر موارد عملکرد قوه بینایی شاخص تر است، اما در برخی موجودات این سایر حواس هستند که نقشی پررنگ تر را ایفا می کنند. به عنوان مثال در برخی حشرات و پستانداران، حس شنوایی پیشرفته تر و تخصصی تر است. در واقع آنها از صداها به نوعی برای ترسیم تصویر ذهنی استفاده می کنند و اینجاست که شنوایی می تواند عملکردی مشابه و حتی موثرتر از بینایی داشته باشد. 

بینایی یک حشره معمولی

یک حشره معمولی در عین این که یک جفت چشم مرکب در دو طرف سر دارد، همزمان واجد سه چشم ساده در بخش فوقانی سر نیز است. وظیفه این چشمان ساده تشخیص شدت نور است در حالی که چشمان مرکب وظیفه تهیه و ارائه صدها تصویر مجزا را برای مغز به عهده دارند. در داخل یک چشم مرکب، صدها محفظه وجود دارد که در هر یک از آنها یک لنز سطحی و یک لنز مخروطی داخلی قرار دارد. وظیفه مغز این است که این تصاویر متعدد را کنار یکدیگر قرار دهد و بسته به شرایط، دستور یک واکنش خاص را صادر کند.

بینایی مضاعف

یک آفتاب پرست زمانی که شکار خود را پیدا می کند، می تواند یک چشم خود را روی آن نگه دارد و همزمان با چشم دیگر، محیط اطراف را زیرنظر بگیرد تا اگر شکارچی دیگری در همان محل وجود دارد، بسرعت آن را تشخیص دهد. در واقع، این خزنده می تواند چشم هایش را آزادانه و کاملا مستقل از یکدیگر حرکت دهد. مغز نیز دقیقا دو تصویر مجزا را دریافت و تفسیر می کند. همچنان که آفتاب پرست به طعمه خود نزدیک می شود، هر دو چشم کم کم فقط روی شکار متمرکز می شود؛ چراکه هر لحظه غفلت می تواند شکار را فراری دهد. با توجه به این که آفتاب پرست همچون دیگر خزندگان خونسرد است، باید برای حفظ انرژی خود به دقت برنامه ریزی کند. شکار بی حاصل یکی از مواردی است که می تواند انرژی باارزش ذخیره شده را هدر دهد.

پژواک یابی

برخی حیوانات مانند دلفین و خفاش، برای ترسیم تصویری ایده آل از محیط اطراف خود، اصواتی با فرکانس های بلند مخابره می کنند. مقصود آنها این است که محیط اطراف خود و بالطبع شکارهای احتمالی را بهتر شناسایی کنند. این بازتاب یا پژواک صدای آنهاست که توسط مغز تحلیل و تفسیر خواهد شد. جالب است بدانید دامنه شنوایی بیشتر موجودات زنده با یکدیگر متفاوت است، اما شنوایی و صوت براساس چه مقیاسی اندازه گیری می شود؟

صدا را معمولا به وسیله بسامد یا میزان زیر و بم بودن آن اندازه گیری می کنند و واحد آن نیز هرتز است. بسامد بالاتر صدا به معنای زیر و بم بودن بیشتر یا هرتز بیشتر است و برعکس. دامنه شنوایی انسان ها بین 20 تا 20 هزار هرتز است، در حالی که دامنه شنوایی یک فیل بین یک تا 20 هزار، یک سگ بین ده تا 35 هزار، یک خفاش بین صد تا صد هزار و یک قورباغه بین صد تا 2500 هرتز است.

صداهای دریافتی

حشراتی مانند جیرجیرک ها و ملخ ها بیشترین برداشت خود را از محیط، مدیون توانایی بی نظیرشان در تشخیص و رمزگشایی نوسانات هستند. جیرجیرک ها روی زانوهای خود گوش هایی دارند که از غشای محکمی ساخته شده است. این غشا نسبت به نوسانات صوتی بسیار حساس است و در سازگاری این حشره با محیط نقش موثری را ایفا می کند.

استفاده از دیگر حواس

اما حیوانات برای شناخت محیط علاوه بر چشم ها و گوش ها از اندام های خاص دیگری هم بهره می گیرند. چشایی و بویایی ازجمله حواسی است که امکان تشخیص ترکیبات شیمیایی و بخصوص ردیابی غذا را برای موجودات زنده فراهم می کنند. حیوانات با توجه به محیط زندگی اعم از آب، خشکی، تاریکی و روشنایی، باید واجد حواس خاصی باشند تا بتوانند به زندگی ادامه دهند. به عنوان مثال یکی از پیشرفته ترین حواس بویایی را می توان در سگ ها سراغ گرفت. این رطوبت روی دماغ سگ هاست که به آنها کمک می کند ذرات بو را حل کنند و سپس آن را تشخیص دهند. داخل مجرای بینی یک سگ، سطح چین خورده وسیعی وجود دارد که با به دام انداختن بوها و رایحه های مختلف از آنها اطلاعات لازم را کسب و سپس روانه مغز می کند. بخش اعظم مغز سگ ها نیز مسئولیت تعبیر و تفسیر اطلاعات بویایی را به عهده دارد و درست به همین دلیل است که آنها حتی نسبت به اندک تغییرات در جریان هوا حساس هستند.

چشیدن هوا

یکی از حواس خارق العاده دیگر را می توان در مارها پیدا کرد. در بخش فوقانی دهان مارها یک اندام حسی وجود دارد که به آن یاکوبسن گفته می شود. مارها با بیرون آوردن زبان خود، ذرات شیمیایی مختلف را از هوا می گیرند و سپس آنها را در اختیار سلول های حسی این اندام بویایی کمکی قرار می دهند. پس در واقع مارها می توانند ترکیبات شیمیایی موجود در هوا را بچشند. این اندام بویایی به افتخار کاشف دانمارکی آن لودویگ یاکوبسن (سال 1813) به این نام خوانده می شود.

استفاده از آنتن

یک جیرجیرک غار برای پیدا کردن راه خود در یک غار تاریک می تواند به آنتن های بلند و حساسش تکیه کند. این آنتن ها حسگرهایی تخصصی است که می تواند جریانات هوا، بوها و نوسان های مختلف را ردیابی کند.

خط جانبی

اغلب ماهی ها، یک گیرنده نواری خاص در دو طرف بدن خود دارند که به آن خط جانبی گفته می شود. این سیستم به آنها کمک می کند هر تغییر فشار را درک کنند. خط جانبی، نوعی اندام حسی است که با مخابره سیگنال های معنادار به مغز، اطلاعات محیطی را برای آنها ترجمه می کند.

حس جاذبه

یک نرم تن دوکفه ای یا گوش ماهی هم اندامک هایی دارد که به آنها استاتوسیست یا تراز کیسه گفته می شود. این حسگر ترازیاب به بی مهرگان آبزی ازجمله نرم تنان دوکفه ای کمک می کند تعادل خود را حفظ کرده و راست بایستند. این ساختار کیسه مانند در اصل یک حفره گرد همراه با یک توپک است که جاذبه زمین آن را به سمت خود می کشد. این توپک هنگام حرکت جانور به کرک های عصب دار حسی فشرده می شود و میزان انحراف نیز از طریق همین کرک ها و یاخته های عصبی به مغز ابتدایی مخابره و در نهایت فرمان تعادل صادر می شود. از طرف دیگر در دهان صدف ها نیز چشم های ابتدایی وجود دارد که جانور از طریق آنها سایه ماهی های در حال گذر را تشخیص می دهد.

آمارهای جالب

بینی یک سگ 200 میلیون گیرنده بویایی دارد در حالی که بینی انسان فقط پنج میلیون گیرنده دارد. یک سنجاقک می تواند یک حشره متحرک را در فاصله ده متری خود تشخیص دهد در حالی که برخی خفاش ها قادرند یک پشه ریز را حتی از فاصله 20 متری هم تشخیص دهند




 

آخرین مطالب

» وستجیال((مومن)) ( 1394/11/18 )
» رنگها((مومن)) ( 1394/11/11 )
» رنگ لباس ((مومن)) ( 1394/08/11 )
» علت دشواری بیدار شدن صبح ها مشخص شد((مومن)) ( 1392/11/13 )
» بخش «شر» مغز قاتلان کشف شد ((مومن)) ( 1392/11/13 )
» شما چه امضایی دارید؟((مومن)) ( 1392/11/13 )
» پرتقال کوچولوهاا!!((مومن)) ( 1392/11/13 )
» خواب رفتگی دست وپا((مومن)) ( 1392/11/13 )
» شانه دردها بخوانند((مومن)) ( 1392/11/13 )
» زن‌ها رنگ‌ها را بهتر می‌بینند((مومن)) ( 1392/11/13 )
» تاثیر آلودگی هوا برپوست((مومن)) ( 1392/11/13 )
» مرموزترین بیماری قرن((مومن)) ( 1392/11/13 )
» شمشیر دولبه علم ژنتیک برای آینده بشری((مومن)) ( 1392/11/13 )
» هنگام راه رفتن پیامک نزنید((مومن)) ( 1392/11/12 )
» خطرمسمومیت حاملگی باافزایش ویتامین dوسقط جنین باکاهش روی((مومن)) ( 1392/11/12 )
» بیماری هایی که از انسان های اولیه به ما رسیده است!!((مومن)) ( 1392/11/12 )
» 6دلیل مهم برای خوردن شکلات((مومن)) ( 1392/11/10 )
» چشم ها هم قوزمیکنند((مومن)) ( 1392/11/10 )
» تاثیردونوشیدنی بردیابت((مومن)) ( 1392/11/10 )
» کشف عمل ماثربردیابت نوع دوم((مومن)) ( 1392/11/10 )
» ناگفته‌های حواس((مومن)) ( 1392/11/10 )
» شگفتی های حرکت((مومن)) ( 1392/11/10 )
» کاهش دما در کاهش وزن موثر است ((مومن)) ( 1392/11/10 )
» هورمون خوشبختی((مومن)) ( 1392/11/10 )
» انگلیس، ژن انسانها را دستکاری می‌کند((مومن)) ( 1392/11/10 )
» جدیدترین بررسی ها از مرد 7 هزار ساله((مومن)) ( 1392/11/10 )
» فریب دادن مغز با نگاه کردن در آینه((مومن)) ( 1392/11/10 )
» راز سرعت خارق‌العاده دلفین‌ها((مومن)) ( 1392/11/10 )
» نقش مغز در ابتلا به بیماری دیابت((نژادحسین)) ( 1392/11/7 )
» ۱۰ بیماری نادر و عجیب و غریب دنیا را بشناسید((نژادحسین)) ( 1392/11/7 )